Жил:
Гүйцэтгэл
НӨ 2025
Батлагдсан 2026
ДУБ 2027
Төсвийн тэнцэл, орлого, зарлага — ДНБ/%
Нэгдсэн Төсөв · Гүйцэтгэл ба батлагдсан
Орлого
Зарлага
Тэнцэл (+)
Тэнцэл (−)
Жишиг −3%
📐 Жишиг: −3% алдагдалын хязгаар — Маастрихтийн гэрээ (1992), IMF Fiscal Monitor. Монгол 2023: +1.1%, 2024: −1.2%.
Нийтийн өр — ДНБ/%
СЯ мэдэгдэл
Өр/ДНБОРН 50%
📐 Жишиг: 60% — ЕХ/Маастрихт; 50% — IMF DSA. Монгол: 2017→81.6%, 2024→41.8%.
Цалингийн зардал — ДНБ/%
Улсын сектор
Цалин/ДНБОРН 8%
📐 Жишиг: 8% — IMF GFS ОРН дундаж; 10% — ОЭЗХБ (Govt at a Glance 2023). Монгол 2026: 7.5%.
➕ Нэмэлт карт нэмэх
Нэгдсэн төсөв гэж юу вэ?
Таны төлсөн татвар, даатгалын шимтгэл, байгалийн баялгийн орлого хэрхэн сургууль, эмнэлэг, тэтгэвэр, зам болж хувирдгийг эндээс ойлгоорой.
Нэгдсэн төсөв бол төрийн орлого, зарлага, хуримтлалыг улсын хэмжээнд нэгтгэн харуулсан санхүүгийн төлөвлөгөө.
Улсын төсөв
Боловсрол, эрүүл мэнд, батлан хамгаалах, томоохон хөрөнгө оруулалт
Орон нутгийн
Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн үйлчилгээ, тохижилт
НД сангийн
Тэтгэвэр, тэтгэмж болон нийгмийн даатгалын төлбөр
ЭМД сангийн
Эмчилгээ, оношилгоо, эм, тусламжийн зардал хуваалцах
ҮБС-ийн
Газрын хэвлийн баялгийн өгөөжийг өнөөд болон ирээдүйд хүртээх
💡 Улсын төсөв нь нэгдсэн төсвийн нэг хэсэг. Хооронд шилжүүлсэн мөнгийг нэгдсэн дүнд давхар тоолдоггүй.
Татвараас үйлчилгээ хүртэл
💼 Татвар
→
📊 Даатгал
→
⛏ Баялгийн өгөөж
→
🏛 Улсын сан
→
🏥 Эрүүл мэнд
→
📚 Боловсрол
→
🛣 Дэд бүтэц
→
👴 Тэтгэвэр
Нэгдсэн төсвийн 100 төгрөг — 2027 оны төсөл
⚠ Батлагдсан гүйцэтгэл бус, төслийн тооцоо. УИХ-ын хэлэлцүүлгээр өөрчлөгдөж болно.
📥 Орлогын 100 ₮
Тэнцвэржүүлсэн орлого: 41.28 их наяд
📤 Зарлагын 100 ₮
Нийт зарлага: 43.59 их наяд
📌 Хоёр хүснэгтийн нийлбэр 100 ₮ тус бүр. Зарлагад зээл олголтын цэвэр дүн тооцсон.
Орлого зарлагадаа хүрэлцэх үү?
📥 Тэнцвэржүүлсэн орлого
41.28 их наяд
📤 Нийт зарлага
43.59 их наяд
⬆ 2.31 их наяд алдагдал — нэмэлт санхүүжилт шаардлагатай (ДНБ-ийн ~2%)
🏠 Гэрийн эдийн засагтай зүйрлэбэл...
Орлого = гэр бүлийн цалин. Зарлага = гэрийн бүх зардал. Алдагдал = нэг жилийн зөрүү — зээлээр нөхнө. Өр = олон жилийн хуримтлагдсан зээл. Хуулиар ДНБ-ийн 2%-иас илүү алдагдал (тэнцвэржүүлсэн) гаргахыг хориглосон.
Яагаад дүрэм хэрэгтэй вэ?
Орлого сайтай жил бүх мөнгөө зарцуулбал орлого буурахад хүндрэл үүснэ. Төсвийн дүрэм нь хэт зарцуулалт, өрийн дарамтаас хамгаалах хязгаар.
Тэнцвэржүүлсэн орлого
Нүүрс, зэсийн түр өндөр үнийг байнгын орлого мэт тооцохгүй
Суурь тэнцэл ≥ +2% ДНБ
Суурь зарлагаа нөхөөд тодорхой үлдэгдэлтэй байх
Урсгал зарлага ≤ 30% ДНБ
Давтагдах зардал эдийн засгийн хэмжээнээс хэт томрохгүй
Засгийн газрын өр ≤ 60% ДНБ
Өрийн нэрлэсэн үлдэгдэлд дээд хязгаар
Тэнцвэржүүлсэн алдагдал ≤ 2% ДНБ
Зарлага орлогоос давах хэмжээний хязгаар
🔎 Суурь тэнцэл ба нийт тэнцэл өөр тооцоотой — суурь тэнцэл ашигтай атлаа нийт төсөв алдагдалтай байж болно.
Мэдэх ёстой 5 ойлголт
1
Төсвийн орлого — Татвар, шимтгэл, ногдол ашиг, хураамжаас бүрдэнэ. Зээл бол орлого биш — эргэн төлнө.
2
Урсгал зарлага — Жил бүр давтагдах зардал: цалин, тэтгэвэр, зээлийн хүү.
3
Хөрөнгийн зардал — Олон жил ашиглах хөрөнгө: сургууль, зам, тоног төхөөрөмж.
4
Төсвийн алдагдал — Зарлага орлогоосоо давсан нэг жилийн зөрүү — зээлээр нөхнө.
5
Засгийн газрын өр — Хуримтлагдсан нийт зээлийн үлдэгдэл. Алдагдал нь нэг жил; өр нь олон жил.
Зарлагын бүтцийн хувьсал
Зарлагын бүтцийн хувьсал — 2017–2027
Цалин %Шилжүүлэг %Хөрөнгийн %
Ангилал:
Зарлагын бүтэц
Цалин · Шилжүүлэг · Өрийн үйлч. · Хөрөнгийн · Бусад
ЦалинШилжүүлэгӨрийн үйлч.ХөрөнгийнБусад
Хөрөнгийн зардлын хувь
📐 Жишиг: 25–30% — IMF/World Bank PFM. Монгол 2024: 26.1%.
Нийгмийн шилжүүлэг
📐 Жишиг: <10% — IMF Fiscal Monitor/АХБ. Монгол 2021 оны 17%-аас 2024: 13.0%.
Ангилал:
Орлого ба татварын найрлага
Нийт орлогоТатварын орлого
📐 Жишиг: ОЭЗХБ татварын дундаж 34.1% — OECD Revenue Statistics 2025. Монгол 2024: 34.3%.
Татварын бүтэц
Их наяд ₮
ААНОАТХХОАТНДШНӨАТОнцгойГаальАМНАТ/Бусад
Үндсэн тэнцэл
📐 Жишиг: ≥0% — IMF Fiscal Monitor. Эерэг байвал өрийн хувь аажмаар буурна.
★ ТЕЗ-ийн жишээ өгөгдөл — жинхэнэ УТА/СЯ тайлантай холбоход бүрэн ажиллана
ТЕЗ:
ТЕЗ-ийн зарлага — он оноор (их наяд ₮)
Зардлын эдийн засгийн ангиллаар
ЦалинБараа/үйлч.ШилжүүлэгХөрөнгийн
ТЕЗ-ийн хувиарлалт — 2024
ТЕЗ-ийн жилийн дундаж өсөлт
★ Эх сурвалж: Монгол Улсын Нэгдсэн Төсвийн 2026 оны суурь төсөв (Сангийн яам) — бүх 22 аймаг, нийслэл
Аймаг/Хот:
Орон нутгийн орлого ба зарлага (их наяд ₮)
ОрлогоЗарлага (тооцоолсон)
ОНХС орлого
Аймаг/хотын орлого ба зарлага — 2027
📝 2027 өгөгдөл засварлах
ДУБ-ийн тоонуудыг шинэчлэх (ДНБ-д харьцуулсан % · жишээ: 39.67)